ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

2232

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

« قناطر الوصول » بسوى مداين اصول . هفتم كتاب « كشف النهاية » در علم قرائت . هشتم كتاب « اللؤلؤ المكنون » در وقت نافلهء ظهر . نهم كتاب « مجلاة المشاعر » در علم حكمت . دهم كتاب « مسالك النهج » در مناسك حج . يازدهم كتاب « نظم الدرر » در حل و عقد مختصر ، انتهى . و ظاهرا مقصود كتاب « مختصر » محقق تفتازانى باشد در اختصار كتاب « مطول » خود او كه آن شرحى است بر « تلخيص » خطيب دمشقى و آن مختصرى است از قسم سيم كتاب « مفتاح العلوم » امام سكّاكى در معانى و بيان . و او در اين سال وفات كرده و در تخت پولاد در تكيهء شيخ محمد تقى دفن شده ، چنان كه در « تاريخ نائين 3 : 106 » و پاورقى آن نوشته . و در ( ج 4 ص 129 ) فرزندانى از او آورده كه با ملاحظهء ( ج اول : 197 ) و ( ج 3 : 207 و 208 ) و ( ج 4 : 132 ) و پاورقىهاى آنها بدين خلاصه مىشود كه : وى يك دختر داشته كه پس از فوتش بحبالهء زوجيت ميرزا عبد الخالق خواهرزاده‌اش درآمده ، و نيز چهار پسر داشته كه سه نفر كوچك آنها بنام : حاج ميرزا ابو الحسن متوفى در 29 رمضان سنه 1335 ، و ميرزا ابو الفضل ، و ميرزا محمد بوده‌اند . و فرزند بزرگ او مرحوم حاج ميرزا غلامعلى « رضى اللّه عنه » بوده كه از اهل علم و فضل و ادب بشمار مىرفته ، و همه انواع خط خصوصا نسخ را در نهايت خوبى مىنوشته ، و شعر هم مىگفته ، و چندين كتاب نظما و نثرا تأليف كرده : اول « الفيه‌اى در اصول » . دويم « الفيه‌اى در صرف و نحو » . سيم كتاب « دموع العين » در مراثى حسين ( عليه السلام ) كه منظومهء عربى است . چهارم « رساله‌ئى در اصول » . پنجم « رساله‌ئى در صبر » . ششم كتاب « المنتخب » در نخبهء الفاظ عرب . هفتم « منظومه‌ئى در مظنّه » كه در غرّه ج 1 سنه 1288 از آن فارغ شده . و او گاهى در اصفهان و گاهى در نائين بوده و در اواخر عمر بطهران هجرت كرده و هم در آنجا وفات نموده ، و فرزندى بجا نهاد بنام دكتر على محمد خان مصاحب كه از اطباء و در بهدارى لشكر بوده و در حدود ( 1364 ) وفات نموده و يك دختر بنام شمس الملوك مصاحب كه دكتر ادبيات است و دو پسر باز نهاده كه دويم آنها ميرزا محمود خان مصاحب رئيس اداره نان طهران ، و اول دكتر غلامحسين خان مصاحب كه از اجلّه و اساتيد علماء رياضى در اين زمان است و مقاله‌ئى در تاريخ رياضيات و وضع أرقام و علامات و استعمال حروف و مكعّبات و مثلثات و تربيع دايره و غيره نوشته كه آن را با رساله « براهين الجبر » حكيم خيام بچاپ رسانيده « 1 » .

--> ( 1 ) عنوان كتاب چنين است : « غلامحسين مصاحب « جبر و مقابلهء خيام » بانضمام تاريخ علوم رياضى از سه‌هزار سال قبل از ميلاد تا زمان خيام . طهران 1317 ش . چاپخانه و كتابفروشى مركزى » . اين كتاب بعدا به صورت صحيح‌تر و كامل‌تر توسط انجمن آثار ملى تجديد چاپ شد ، و براى اطلاع بيشتر از احوال يادشدگان در متن رجوع شود به : « مؤلفين كتب چاپى 4 : 676 » « چهره مطبوعات معاصر : 39 و 165 » « تاريخ جرايد و مجلات ايران 2 : 338 » « روزنامه اطلاعات صادره در 8 / 6 / 55 ش و 19 / 5 / 57 ص 20 و 25 / 5 / 57 ص 6 » « تذكره سخنوران نائين ، تأليف آقاى جلال بقائى نائينى . كتابفروشى تاريخ 1361 ش تهران : 42 و 132 و مواضع ديگر » و بالاخره مخصوصا « مجله آينده . پائيز 58 ش : 688 ببعد و بهار 63 : 212 ببعد » . دكتر غلامحسين در شنبه 21 ذىالقعده 1399 مطابق 21 مهر ماه 58 وفات يافت و خبر فوت او در « روزنامه اطلاعات . ش دوشنبه بيست و سوم » اعلان شد . اضافه مىكنيم كه تولد او را در عموم مآخذ بسال 1289 شمسى نوشته‌اند . م . عفى عنه .